بازاریابی شبکهای یا نتورک مارکتینگ، یکی از مدلهای توزیع محصول و خدمات است که طی دهههای اخیر به شکل چشمگیری در اقتصاد جهانی نفوذ کرده است. این مدل، فارغ از تعریفهای رایج و گاه سطحی، یک استراتژی کسب و کار مبتنی بر روابط انسانی و شبکه سازی است که در آن افراد مستقلا و به عنوان بخشی از یک شبکه توزیع، محصولات را به مصرفکننده نهایی میرسانند و در عین حال، از طریق معرفی افراد جدید به شبکه، فرصت کسب درآمد ایجاد میکنند. ما در این مقاله به واکاوی ساختار این سیستم، تفاوتهای اساسی آن با مدلهای غیرقانونی و استراتژیهای لازم برای تبدیل شدن به یک رهبر موفق در این حوزه میپردازیم، پس با ما همراه باشید.
بازاریابی شبکهای چیست؟
این سیستم روشی برای فروش محصولات یا خدمات است که در آن شرکتها به جای اتکا به تبلیغات سنتی و خرده فروشیهای بزرگ، از شبکهای از بازاریابان مستقل (توزیعکنندگان) برای فروش مستقیم به مشتریان بهره میبرند. هسته اصلی این مدل، ایجاد یک رابطه مستقیم و شخصی بین فروشنده و خریدار است که اعتماد را افزایش میدهد. اما وجه تمایز اصلی بازاریابی شبکهای با فروش سنتی، وجود عنصر ساختار پاداش دهی مبتنی بر تیم سازی است. این ساختار، انگیزه مضاعفی برای آموزش و حمایت از زیرمجموعه ایجاد میکند تا کل شبکه بتواند رشد کند.
انواع بازاریابی شبکهای
برای درک کامل ساختار پاداشدهی و سازماندهی در این صنعت، لازم است انواع رایج آن را بشناسیم. اگرچه پایه اصلی مشترک است، اما نحوه سازماندهی تیم و سطح دریافت کمیسیونها میتواند متفاوت باشد. شناخت این تفاوتها به فرد کمک میکند تا مدلی را انتخاب کند که با اهداف بلند مدت و سبک کاری او همخوانی بیشتری دارد. در ادامه به معرفی سه ساختار اصلی بازاریابی شبکهای میپردازیم.
بازاریابی شبکهای تک سطحی
در این ساختار، سیستم درآمدی سادهترین حالت ممکن را دارد و تنها بر فروش مستقیم فرد متمرکز است. بازاریاب تنها از طریق فروش محصول به مشتریان نهایی یا مصرفکنندگان، کمیسیون دریافت میکند و هیچ گونه سودی از فروش افرادی که مستقیماً وارد کرده است، به دست نمیآورد. این مدل بیشتر شبیه به فروش مستقیم سنتی است و در آن تمرکز اصلی بر مهارتهای فروش فردی قرار دارد تا تیم سازی… بنابراین، اگرچه به عنوان زیرمجموعهای از بازاریابی شبکهای طبقه بندی میشود، اما فاقد عنصر کلیدی ارجاع و ساختار سلسله مراتبی است که اکثر مردم با آن آشنا هستند.
بازاریابی شبکهای دو سطحی
بازاریابی شبکهای دو سطحی کمی پیچیدهتر از مدل تک سطحی است و اولین لایه ساختار تیمی را معرفی میکند. در این مدل، بازاریاب علاوه بر درآمد حاصل از فروش شخصی خود، درصد کمی از فروش افرادی که مستقیما او وارد کسب و کار کرده است (سطح اول)، نیز به عنوان پاداش دریافت میکند. این ساختار کوچکترین انگیزه را برای جذب نیرو ایجاد میکند، زیرا عمق تیم سازی محدود به همان یک سطح است. این سادگی نسبی باعث میشود تا افراد جدید سریعتر با ساختار درآمدی آشنا شوند و بتوانند روی فروش و آموزش افراد تیم کوچک خود تمرکز کنند.
بازاریابی شبکهای چند سطحی
بازاریابی شبکهای چند سطحی، رایجترین و شناختهشدهترین شکل این صنعت است که همان نام رایج MLM را یدک میکشد. در این مدل، ساختار درآمدی عمق نا محدودی دارد… یعنی بازاریاب نه تنها از فروش شخصی و فروش تیم سطح اول، بلکه از فروش تیمهایی که توسط افراد سطح اول جذب شدهاند (سطوح عمیقتر)، نیز درصدی به عنوان کمیسیون دریافت میکند. این عمق نا محدود، محرک اصلی برای آموزش و توانمند سازی رهبران جدید در هر سطح است، زیرا پتانسیل درآمدی وابسته به عرض و عمق شبکه به صورت همزمان افزایش مییابد.
ویژگیهای کلیدی بازاریابی شبکهای
ساختار بازاریابی شبکهای بر اساس اصول و ویژگیهای مشخصی بنا شده است که آن را از سایر مدلهای تجاری متمایز میسازد. این ویژگیها، تعیینکننده پتانسیل رشد و پایداری کسب و کار برای فعالان آن هستند. پیش از ورود به جزئیات، لازم است بدانیم که این ویژگیها زیربنای فرصتهایی هستند که این صنعت برای کارآفرینان فراهم میآورد.
ماهیت مبتنی بر فروش مستقیم محصولات واقعی
اولین و مهمترین ویژگی بازاریابی شبکهای اصولی، تمرکز مطلق آن بر فروش محصولات یا خدمات ملموس به مصرفکننده نهایی است. این سیستم یک ابزار توزیع است و هدف غایی آن، انتقال محصول از تولیدکننده به مصرفکننده است. در این مدل، درآمد اصلی باید از طریق فروش کالا یا خدمات واقعی به اشخاص ثالث باشد، نه صرفا از طریق ثبت نام افراد جدید. شرکتهای معتبر بر اساس حجم فروش واقعی محصولات، به بازاریابان خود پاداش میدهند.
فرصت کارآفرینی با ریسک پایین
یکی از جذابترین جنبههای این مدل، فراهم آوردن فرصت کار آفرینی با نیاز به سرمایه گذاری اولیه بسیار کم در مقایسه با تأسیس یک کسب و کار سنتی است. افراد میتوانند با کمترین هزینه، کار خود را آغاز کنند و نیازی به استخدام کارمند، مدیریت انبار یا نگرانیهای لجستیکی ندارند. این امکان، محیطی امن برای یادگیری مهارتهای فروش و مدیریت فراهم میکند و افرادی که توانایی مالی برای راهاندازی شرکتهای بزرگ را ندارند، میتوانند از طریق بازاریابی شبکهای برای خودشان کار کنند. در این مسیر، داشتن یک هویت بصری قوی بسیار مهم است و اینجاست که خدمات حرفهای مانند طراحی لوگو میتواند به استقلال برند شخصی بازاریاب کمک کند.
اهمیت آموزش و توانمند سازی تیم
بر خلاف بسیاری از مشاغل که کارمندان را مجزا از هم میبینند، در این صنعت، موفقیت شما مستقیما به موفقیت افراد زیر مجموعهتان وابسته است. این وابستگی متقابل، یک فرهنگ قوی آموزش و منتورینگ را ایجاد میکند. شرکتها و لیدرهای موفق دائما در حال برگزاری سمینارها، کارگاهها و ارائه منابع آموزشی هستند تا تیم خود را در زمینه توسعه محصول، فروش و مهارتهای ارتباطی تقویت کنند. این امر تضمین میکند که هر فردی با هر پیش زمینهای، ابزارهای لازم برای پیشرفت را در اختیار داشته باشد.
پتانسیل درآمد غیرفعال
این ویژگی، اغلب به عنوان دلیل اصلی پیوستن بسیاری از افراد به این صنعت یاد میشود. درآمد غیر فعال به این معناست که شما در ازای کارهایی که در گذشته انجام دادهاید (مثل ساخت یک شبکه فروش قوی و آموزشدیده)، به صورت مداوم و بدون نیاز به حضور فعال روزانه، کسب درآمد میکنید. این اتفاق زمانی رخ میدهد که تیم شما خود کفا شده و به طور مستقل مشغول فروش محصولات است. این پتانسیل، اغلب با ایجاد هویت بصری کامل یک کسب و کار، از جمله طراحی ست اداری هماهنگ و حرفهای، تقویت میشود تا اعتماد مشتریان به کل ساختار بالاتر رود.
تفاوت بازاریابی شبکهای و ساختار هرمی
تمایز بین بازاریابی شبکهای قانونی و ساختارهای هرمی غیر قانونی بسیار مهم و حیاتی است. در یک سیستم هرمی غیر قانونی، تمرکز اصلی بر جذب سرمایه گذار جدید است و درآمد اکثریت شرکت کنندگان صرفاً از حق عضویت دریافتی از افراد تازه وارد تأمین میشود، در حالی که فروش محصول واقعی یا نادیده گرفتن آن، تنها یک پوشش ظاهری است. در مقابل، بازاریابی شبکهای قانونی همیشه یک مدل فروش مستقیم است که در آن سود اصلی از فروش محصولات فیزیکی یا خدمات به مشتریان نهایی ناشی میشود، نه از پول واریزی افراد جدید. این تفاوت اساسی، مرز بین یک کسب و کار پایدار و یک طرح کلاهبرداری را مشخص میکند.
بازاریابی شبکهای چگونه کار میکند؟
فرآیند کار بازاریابی شبکهای بر دو رکن اساسی استوار است: فروش مستقیم و ساخت تیم. ابتدا، بازاریاب با شرکت قرارداد میبندد و محصولات را با تخفیف ویژه خریداری کرده یا به صورت مستقیم سفارش میگیرد. گام بعدی، فروش این محصولات به مشتریان نهایی برای کسب سود لحظهای است. همزمان، فرد فرصت دارد تا با نشان دادن موفقیتهای خود، سایر افراد را به همکاری دعوت کند و آنها را در شبکه خود جای دهد. سیستم پاداشدهی بر اساس حجم فروش کل شبکه، در قالبهای مختلفی چون پورسانت فروش، پاداشهای سریع و تخفیفهای اضافی پرداخت میشود و هدف اصلی این است که هر بازاریاب، با استفاده از ابزارهای تبلیغاتی مناسب مانند طراحی بنر و پوستر برای کمپینهای خود، به رشد مستمر دست یابد.
۴ راه موفقیت در بازاریابی شبکهای
دستیابی به قلههای موفقیت در بازاریابی شبکهای مستلزم پیروی از یک استراتژی دقیق و پایبندی به اصول مشخص است. این مسیر تنها با تکیه بر شانس پیش نمیرود، بلکه نتیجه برنامه ریزی هدفمند و اجرای مداوم است. پیش از آنکه به سراغ جزئیات استراتژیها برویم، باید این نکته را در نظر گرفت که این مسیر نیازمند تعهد طولانی مدت و یادگیری مستمر است.
تمرکز بر مصرف کننده نهایی، نه صرفا جذب عضو
موفقترین رهبران در صنعت بازاریابی شبکهای کسانی هستند که اولویت اصلی خود را بر ایجاد مشتریان وفادار برای محصولات قرار میدهند، نه بر جذب سریع افراد به شبکه. زمانی که شما به عنوان یک فروشنده معتبر شناخته شوید و ارزش واقعی محصول را به مشتری برسانید، جذب افراد جدید برای پیوستن به تیم شما، به یک فرآیند طبیعی تبدیل میشود. این رویکرد، پایه درآمدی شما را قوی و پایدار میسازد و از ساختار هرمی دور نگه میدارد.
توسعه مهارتهای آموزش و مربیگری فعال
نقش شما در سطوح بالاتر دیگر صرفا فروشنده نیست، بلکه مربی و رهبر است. باید مهارتهای خود را در زمینه آموزش، انتقال دانش و انگیزه دادن به اعضای تیم خود به طور مستمر تقویت کنید. یک رهبر خوب، سیستمی را میسازد که در آن اعضای جدید بتوانند به سرعت کار را یاد بگیرند و مستقل شوند. این انتقال تجربه موثر، تضمین میکند که شبکه شما بدون اتکای مداوم به شما، به رشد خود ادامه دهد.
شبکه سازی هدفمند و حرفهای فراتر از دایره دوستان
بسیاری از افراد در ابتدا تلاش میکنند تا تمام دوستان و خانواده خود را وارد کسب و کار کنند که این کار اغلب منجر به سوختن ارتباطات میشود. استراتژی موفق، تمرکز بر شبکه سازی حرفهای در رویدادها، محیطهای کاری مرتبط و پلتفرمهای آنلاین است. شما باید بتوانید به طور موثر، ارزش پیشنهادی کسب و کار خود را به غریبههایی که نیاز مشابهی دارند، ارائه دهید و ارتباطات معنا داری ایجاد کنید.
تعیین اهداف کوتاه مدت و بلند مدت مشخص
بدون داشتن اهداف واضح، نیروی محرکه لازم برای عبور از موانع را نخواهید داشت. باید اهداف کوتاه مدت و اهداف بلند مدت (مانند رسیدن به سطح مدیریتی خاص در دو سال آینده) را به صورت مکتوب و قابل اندازهگیری تعیین کنید. برنامه ریزی برای دستیابی به این اهداف، مسیری شفاف را پیش روی شما قرار میدهد و انگیزه را در لحظات چالش برانگیز حفظ میکند.
کلام پایانی
در نهایت، بازاریابی شبکهای یک مسیر شغلی نیست که بتوان آن را نادیده گرفت یا آن را صرفاً به عنوان یک شغل جانبی کم اهمیت قلمداد کرد، بلکه یک مدل کسب و کار مبتنی بر روابط، آموزش و توانمند سازی تیمی است که اگر با درایت و بر اساس اصول صحیح شرکتهای قانونی اجرا شود، پتانسیل عظیمی برای استقلال مالی به همراه دارد. این مدل، برخلاف تصورات عمومی، نیازمند تلاش بسیار زیاد، انضباط شخصی و مهارتهای قوی در ارتباطات و رهبری است. با تمرکز بر ارزش واقعی محصول، ارائه آموزشهای موثر و حفظ اخلاق حرفهای در ساخت شبکه، میتوان از مزایای منحصر به فرد آن بهرهمند شد و به جای وابستگی به حقوق ثابت، درآمدی نا محدود و غیر فعال را برای آینده خود رقم زد.
ما در گروه طراحی و برندینگ آمود، به صورت تخصصی در زمینه طراحی بنر و پوستر، طراحی لوگو، طراحی ست اداری، طراحی بروشور و کاتالوگ و غیره فعالیت میکنیم. شما عزیزان میتوانید جهت کسب اطلاعات بیشنر و دریافت مشاوره رایگان، از طریق پلهای ارتباطی با ما تماس بگیرید.
